شهریور

شهریور ( Xsaθra Vairya در اوستا ) نام امشاسپندی است که موکل بر فرمانروایی خوب است و بر کانی ها نظارت دارد . سرور دارایی و ثروت است . ماهی است که محصول برداشت می شود و دارایی به خانه می آید .

شهریور در پهلوی ( sahrewar ) و در اوستا ( Xsaθra Vairya ) به معنای شهریاری دلخواه است . در گاهان ، هرمزد انجامین پاداش و پادافراه را از طریق او به مردمان می دهد و این ممکن است اشاره به فلز گداخته ای باشد که در پایان زمان بر زمین جاری خواهد شد و مردم باید از آن گذر کنند ؛ زیرا شهریور امشاسپند نگهبان فلزات است .

شهریور از مینویان است . او از آفرینش جهانی فلز را به خویش گرفت .شهریور را خویشکاری ، شفاعت درویشان کردن است پیش هرمزد . سالاری را بن همه از شهریور است که شهرور نیز خوانده شود که تعبیر آن « شهریاری به کامه » است از آن جا که فلز او را مایملک است همه گونه کلمه خدایی ، نیرومندی ، کامروایی و پاسخ گویی را به « سلاح » تواند کردن .

ششمین ماه سال و چهارمین روز از هر ماه است. در اوستا خشثره وئیریه Xšathra Vairya ، و در فارسی نو، شهریور است. دو جزء کلمه بر رویهم پادشاهی برتر و برگزیده معنی میدهد.

این ایزد با برج سنبله یا خوشه برابر است که خورشید در این ماه در برج سنبله قرار میگیرد و شاید این برج را سنبله یا خوشه بدان سبب مینامند که جشن خرمن و بهرهوری از کشتها و دامها در این برج است.

ایزد شهریور در جهان مادّی نگهبان فلزات و مظهر بخشش و جوانمردی و در جهان مینوی نمایندهی شکوه ایزدی و قدرت خدایی است.

در اندرزنامه «آذرپاد مهر اسپندان» نیز آمده است: «در شهریور روز شاد باش زیرا که شادی ویژه مردمانیست که شهریار گزیده خوب داشته باشند.»

بیرونی همچنین روایت میکند که «...در شهریورگان آتشهای بزرگ میافروختند و عبادت خدا و ستایش او را زیاد میکردند و برای خوردن و دیگر شادمانیها به گرد هم جمع میشدند».

در کتاب پهلوی «بندهش»، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان میآید، از میان گلها، «شاه اِسپَرغم» گل ویژه شهریور معرفی شده است و شاه اِسپَرغم همان Ocimum Basilicum یا ریحان یا نازبو است.

برگرفته از :

زبان فرهنگ اسطوره دکتر ژاله آموزگار

پژوهشی در اساطیر ایران مهرداد بهار

خردسرای فردوسی

جشن های ایرانی شاهین سپنتا

https://telegram.me/Haoshyangha