جشن «شب یلدا و» یا «شب چله» که در نخستین شب زمستان و بلندترین شب سال برپا میشود یکی از کهنترین جشنهای ایران است که میتوان آن را جشن کشاورزان و دهقانان نامید که این سنت کهن را از گزند دشمنان، برای ایرانیان پاس داشتهاند. این جشن ویژه آریاییهاست و چندین هزار سال است که آن را در ایران زمین بر پای میدارند. شب یلدا، شب زایش و تولد مهر به یادگار از آیین مهر مانده است. شب چله، بلندترین شب سال است که فروغ و روشنی و گرما بر تاریکی و سرما چیره میشود و خورشید (مهر) بر اهریمن پیروز میشود. ز آنجا که واپسین شب پاییز و آذر ماه بلندترین شب سال است و فردای آن روز رفته رفته به روزها افزوده میشود و از مدت شبها کاسته میشود پس این بلندترین شب سال را به مانند تولد دوباره مهر و خورشید دانستند. بدین مفهوم که از فردای این شب یعنی روز نخست دی ماه خورشید رفته رفته بیشتر بر زمین میتابد. این شد که بلندترین شب سال به شب یلدا نام گرفت. یلدا واژه سریانی به معنی تولد یافتن و زاده شدن است و منظور از یلدا یعنی تولد مهر و خورشید است. مهردر فرهنگ ایرانیان یکی از فروزهها (صفتهای) فروغ و پرتو اهورایی (آفریدگار) در جهان است. بدین مفهوم که مهر و نور خورشید نمادی از فروغ و پرتو اهورایی در جهان مادی (گیتی) است. در طی گذر هزاران سال رفته رفته آیین زایش مهر (یلدا) به فرهنگ و باور دیگر ملل و مردمان راه پیدا کرد در اروپا که پس از دوره هخامنشیان (سده پنجم پیش از میلاد) به آیین میترایی روی آوردند بسیاری از آداب و رسوم آیین مهر ایرانیان بدان جا راه پیدا کرد و در فرهنگ آنان جای گرفت. پس از پیدایش دین مسیحیت بسیاری از نمادها و باورهای دینی مهرپرستی به دین مسیحیت راه پیدا کرد و الگو و باور مسیحیت قرار گرفت. تولد مسیح در اول ژانویه و آغاز سال میلادی نیز مربوط به شب زایش (یلدا) در ایران باستان است. جشنهای چله و دیگان برپایه نوشتارهای کهن و شاهنامه / فرانک_دوانلو https://telegram.me/Haoshyangha